Osadnictwo i prawa miejskie
Około 1430 roku, ledwie dekadę po dotarciu portugalskich żeglarzy na Maderę, osadnicy uprawiali już zbocza Calhety. Pierwszy kapitan wyspy, João Gonçalves Zarco, nadał te ziemie synowi João Gonçalvesowi da Câmarze i córce Beatriz Gonçalves, a za nimi przybyły rody szlacheckie. Przypominają o nich nazwy miejscowe, jak Lombo do Doutor i Lombo do Atouguia.
Woda z gór i słoneczne, osłonięte zbocza były idealne dla trzciny cukrowej. 1 lipca 1502 roku król Manuel I nadał Calhecie przywilej (foral) i prawa vila, czyniąc ją jedną z pierwszych gmin na wyspie. Według tradycji król podarował też kościołowi głównemu hebanowe tabernakulum ze srebrną inkrustacją, które wciąż można zobaczyć w Igreja do Espírito Santo.
Białe złoto
Około 1500 roku Madera należała do największych producentów cukru na świecie, a Calheta do jej najbogatszych obszarów upraw. Pieniądze z cukru opłaciły kaplice i kościoły, które stoją do dziś: manuelińską kaplicę Nossa Senhora do Loreto w Arco da Calheta (około 1510), kościół São Brás (około 1520) i kaplicę Trzech Króli w Estreito da Calheta (lata 20. XVI wieku) z flamandzkim retabulum. W 1535 roku miasteczko założyło Santa Casa da Misericórdia, bractwo dobroczynne, które przejęło szpital otwarty w 1505 roku; jego budynek jest dziś ratuszem.
Później w tym stuleciu tańszy cukier z Brazylii zaczął wypierać maderski, a rolnicy coraz częściej przechodzili na winorośl. W miarę jak ludność przesuwała się na zachód, powstawały nowe parafie: Fajã da Ovelha około 1518–1520, Paul do Mar przed 1676, Jardim do Mar w 1734 roku i Prazeres, wydzielone z Estreito, w 1733 roku.
Odbudowane kościoły
Kościół główny odbudowano w 1639 roku. W XVIII wieku większość parafii przebudowała swoje kościoły do dzisiejszej formy: São Brás w Arco (1744–1754, poświęcony 1 stycznia 1755), Prazeres (rozpoczęty w 1751), São João Baptista w Fajã da Ovelha (druga połowa stulecia) i Nossa Senhora da Graça w Estreito (fasada z datą 1791, poświęcony w 1793). Dwór Casa das Mudas pochodzi z 1759 roku. Odwiedź je wioska po wiosce w dziale osiem parafii.
Para, cukier i masło
Wraz z parą przyszedł drugi boom cukrowy. Pierwszy hrabia Calçada zbudował w 1857 roku w Arco da Calheta młyn parowy do cukru i wódki; w 1883 roku powstał młyn napędzany przez woły. W 1894 roku Vicente Lopes otworzył w miasteczku Calheta młyn wodny, który około 1901 roku jako Lopes & Duarte dostał maszynę parową, a w 1954 roku stał się Sociedade dos Engenhos da Calheta. Wciąż miele trzcinę (Engenho). Jardim do Mar miał własny młyn od 1900 roku, a António Rodrigues Brás otworzył kolejny w Calhecie w 1908 roku.
Hodowla bydła zasilała dwie maślarnie: jedną w Fajã da Ovelha, której masło „Águia” eksportowano przed I wojną światową i zwożono kolejką do Paul do Mar, i drugą w Estreito da Calheta (1910–1969). W Paul do Mar w 1913 roku otwarto konserwownię tuńczyka z udziałem włoskiego wspólnika. Gmina wytwarzała też fajerwerki i sól, prowadziła pasieki, a gospodarstwa uprawiały banany, winorośl i warzywa.
Latarnia, drogi i emigracja
Latarnię Ponta do Pargo zaprojektowano w 1911 roku i zbudowano w latach 1912–1915, ale I wojna światowa opóźniła dostawę laterny do 1921 roku. Po raz pierwszy zapłonęła w czerwcu 1922 roku, na naftę, z zasięgiem 28 mil morskich; w 1937 roku dzięki żarowemu światłu osiągnęła 34 mile, w 1958 roku została zelektryfikowana, a w 1989 zautomatyzowana.
Król Karol I i królowa Amelia przejeżdżali przez Calhetę w drodze do Rabaçal. José Vicente de Freitas, urodzony w Calhecie w 1869 roku, został w 1928 roku premierem Portugalii. Jak cała Madera, Calheta straciła w XX wieku wielu młodych ludzi na rzecz emigracji, a niektóre parafie wciąż się wyludniają: Paul do Mar miało 871 mieszkańców w 2011 roku i 635 w 2021.
Drogi ekspresowe i tunele przybliżyły później Funchal do około pół godziny, a w latach 2000. miasteczko zyskało marinę, piaszczystą plażę i centrum sztuki MUDAS, otwarte w październiku 2004 roku. Dzień Calhety przypada 24 czerwca, w święto św. Jana, a jej patronem jest Duch Święty.
Calheta w datach
| Rok | Co się wydarzyło |
|---|---|
| ok. 1430 | Osadnicy uprawiają zbocza Calhety |
| 1502 | 1 lipca: król Manuel I nadaje Calhecie prawa vila |
| ok. 1510 | Budowa kaplicy Nossa Senhora do Loreto w Arco da Calheta |
| lata 1520. | Ufundowanie kaplicy Trzech Króli w Estreito da Calheta |
| 1535 | Założenie Santa Casa da Misericórdia |
| 1639 | Odbudowa kościoła głównego |
| 1734 | Jardim do Mar zostaje parafią |
| 1755 | Poświęcenie kościoła São Brás w Arco, 1 stycznia |
| 1857 | Parowy młyn cukrowy w Arco da Calheta |
| 1894 | Otwarcie młyna, z którego wyrosło Engenho da Calheta |
| 1913 | Otwarcie konserwowni tuńczyka w Paul do Mar |
| 1922 | Latarnia Ponta do Pargo zapala się po raz pierwszy |
| 1954 | Powstaje Sociedade dos Engenhos da Calheta |
| 2004 | Otwarcie centrum sztuki MUDAS |
| 2023 | Październikowy pożar w całej gminie |